Η διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας αποτελεί έναν από τους καθοριστικούς παράγοντες επιτυχίας στον τομέα της αξιόπιστης παράδοσης στο «τελευταίο μίλι» του ηλεκτρονικού εμπορίου, τόσο στον χώρο του online food όσο και στη μεταφορά φαρμακευτικών προϊόντων. Ωστόσο, η σημασία της συχνά υποτιμάται ή παραβλέπεται από τους εμπλεκόμενους. Η σωστή διατήρηση της δεν είναι μόνο κρίσιμη για τη διασφάλιση της ποιότητας και την τήρηση των υγειονομικών κανονισμών, αλλά και για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης του κοινού, την προστασία της καλής φήμης της μάρκας και τη μακροπρόθεσμη κερδοφορία.
Όπως είχαμε επισημάνει στο παρελθόν, το «τελευταίο μίλι»— δηλαδή το τελικό στάδιο της παράδοσης ενός πακέτου προτού φτάσει στην πόρτα των καταναλωτών— αποτελεί το πιο αδύναμο και ευάλωτο σημείο του ηλεκτρονικού εμπορίου.
Επιπλέον, η κατανομή του κόστους σε αυτό το κρίσιμο στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας αναδεικνύει τις προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι εμπλεκόμενοι, καθώς σύμφωνα με τη συμβουλευτική Deloitte, η παράδοση τελευταίου μιλίου αποτελεί τον πλέον ακριβό παράγοντα κόστους σε ολόκληρη τη διαδρομή, με το κόστος συσκευασίας να καταλαμβάνει την τρίτη θέση μεταξύ των πλέον δαπανηρών εξόδων.
Είναι καίριας σημασίας, λοιπόν, οι πάροχοι υπηρεσιών της εφοδιαστικής αλυσίδας να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που προσφέρει η νέα εποχή, αναπτύσσοντας καινοτόμες και αποτελεσματικές λύσεις που θα τους επιτρέψουν να δημιουργήσουν διακριτά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Ως εκ τούτου, λοιπόν, μια αξιόπιστη στρατηγική για τη διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας στο «τελευταίο μίλι» δεν αποτελεί απλώς ένα επιπλέον πλεονέκτημα, αλλά μια αναγκαία προϋπόθεση που καθορίζει τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα στον χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου των τροφίμων και των φαρμάκων.
Παρακάτω σάς παρουσιάζω τις εναλλακτικές προσεγγίσεις και λύσεις για τη διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας και τη διατήρηση των προβλεπόμενων θερμοκρασιακών ζωνών – ορίων (συνθήκες ψύξης και κατάψυξης) κατά το τελευταίο στάδιο της μεταφοράς.
Ενεργή ψύξη
Στην ενεργή ψύξη, τα οχήματα διαθέτουν ενσωματωμένο ψυκτικό σύστημα που διασφαλίζει συνεχόμενη ψύξη του χώρου φόρτωσης. Λόγω της κατανάλωσης ενέργειας, αυτή η λύση χρησιμοποιείται κυρίως σε συμβατικά οχήματα με κινητήρα εσωτερικής καύσης. Επιπλέον, στον τομέα των B2C παραδόσεων στο τελευταία μίλι, τα ενεργά ψυχόμενα οχήματα συχνά διαχωρίζουν τις διανομές σε ψυχρές και κατεψυγμένες ζώνες, με τα κατεψυγμένα προϊόντα να παραλαμβάνονται και να παραδίδονται από την ξεχωριστή ζώνη στην πόρτα του πελάτη.
Παθητική ψύξη
Στην παθητική ψύξη, χρησιμοποιούνται συμβατικά οχήματα χωρίς ψυκτικό σύστημα. Η ψύξη των προϊόντων γίνεται σε μονωμένους κάδους, που διαθέτουν επαναχρησιμοποιήσιμα ψυκτικά στοιχεία (παγοκύστες ή ξηρό πάγο), τα οποία διατηρούν τις επιθυμητές θερμοκρασίες. Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να επιτευχθούν διάφορες θερμοκρασιακές ζώνες ανά όχημα. Επιπλέον, η παθητική ψύξη ανοίγει το δρόμο για χρήση εναλλακτικών μέσων κινητικότητας, όπως η ηλεκτροκίνηση, όπου η ενεργή ψύξη είναι δύσκολη λόγω της κατανάλωσης ενέργειας και της χωρητικότητας των μπαταριών. Μέσω αυτής της επιλογής μπορούν να αποφευχθούν πρόσθετα έξοδα για την αγορά ειδικά διαμορφωμένων, πιο ακριβών οχημάτων και να μειωθεί η πολυπλοκότητα του στόλου.
Εναλλακτικές προσεγγίσεις για παθητικές επιλογές ψύξης
Η παθητική ψύξη προσφέρει στους διαδικτυακούς εμπόρους τροφίμων και φαρμάκων μια ελκυστική εναλλακτική λύση έναντι των ενεργών οχημάτων, καθώς λειτουργεί ανεξάρτητα από εξωτερικές πηγές ενέργειας, διατηρώντας σταθερή θερμοκρασία ακόμα και σε συχνές στάσεις. Στην πράξη, υπάρχουν τρεις προσεγγίσεις:
- Συμβατικά κουτιά με ξηρό πάγο
- Συμβατικά κουτιά με πολλαπλές παγοκύστες ή gel pads
- Υψηλής απόδοσης κουτιά με ενσωματωμένη μπαταρία
Τα συμβατικά κουτιά με ξηρό πάγο
Ο ξηρός πάγος αποτελεί μία από τις πλέον διευρυμένες και αποδοτικές λύσεις για την ψύξη ευπαθών τροφίμων κατά τη μεταφορά τους, διατηρώντας την ακεραιότητα και τη φρεσκάδα των προϊόντων σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής. Η άμεση εφαρμογή του, χωρίς την ανάγκη για επιπλέον κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ή για προ-ψύξη, το καθιστά εξαιρετικά ελκυστικό για επιχειρήσεις που επιδιώκουν αποδοτικές και πρακτικές λύσεις.
Το κυρίαρχο πλεονέκτημά του είναι η χαμηλή θερμοκρασία (-78,2°C), η οποία επιτρέπει την αποτελεσματική διατήρηση των προϊόντων, ενώ ταυτόχρονα δεν αφήνει ίχνη ή υπολείμματα. Επιπλέον, η χρήση ξηρού πάγου διασφαλίζει ότι δεν παράγεται υγρασία, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει αλλοιώσεις σε ευαίσθητα προϊόντα ή να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα των συσκευασιών.
Για τη διατήρηση της ψύξης, συχνά χρησιμοποιούνται παραδοσιακά θερμικά κιβώτια από διογκωμένο πολυστυρένιο (EPS), τα οποία προσφέρουν απλή διαχείριση και αποτελεσματικότητα στις μικρότερες ποσότητες – ιδανική επιλογή για πιλοτικά προγράμματα ή επιχειρήσεις που δοκιμάζουν εισαγωγικές λύσεις, πριν να επενδύσουν σε πιο εξελιγμένες τεχνολογίες.
Ωστόσο, η χρήση ξηρού πάγου συνοδεύεται και από ορισμένα μειονεκτήματα. Το βασικότερο είναι το υψηλό κόστος αγοράς και διατήρησης, το οποίο μπορεί να καταστήσει ιδιαίτερα δαπανηρή την επέκτασή του σε μεγαλύτερες κλίμακες. Επιπλέον, η περιβαλλοντική του επιβάρυνση, εξαιτίας του μεγαλύτερου αποτυπώματος άνθρακα, αποτελεί σημαντικό παράγοντα αξιολόγησης για τις βιώσιμες επιχειρηματικές πρακτικές.
Τα συμβατικά κουτιά με παγοκύστες
Μια ακόμη αξιόπιστη και ευρέως διαδεδομένη μέθοδος στη διαχείριση της ψύξης κατά τη μεταφορά των ευπαθών προϊόντων βασίζεται στη χρήση παγοκύστων, τα οποία έχουν προηγουμένως καταψυχθεί και τοποθετούνται σε κλασικές παγοθήκες. Οι παγοθήκες αυτές διατηρούν σταθερή τη θερμοκρασία κατά τη διάρκεια ολόκληρης της μετακίνησης, εξασφαλίζοντας τη διατήρηση της φρεσκάδας και της ποιότητας των προϊόντων.
Το κυρίαρχο πλεονέκτημά τους είναι η ευελιξία και η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης, καθώς διατίθενται σε ποικιλία μεγεθών και σχημάτων, έτοιμα να προσαρμοστούν σε διάφορα δοχεία και τύπους προϊόντων.
Ως μειονεκτήματα μπορούν να αναφερθούν ο χρόνος προετοιμασίας (προψύξη των μπαταριών) και η ανάγκη ύπαρξης και συντήρησης κατάλληλων υποδομών (ψυκτικές εγκαταστάσεις). Όλα αυτά απαιτούν συνεχή προσπάθεια, και η αξιοποίησή τους γίνεται οικονομικά αποδοτική μόνο σε μεσαίου ή μεγάλου όγκου αποστολές. Επιπλέον, υπάρχει κίνδυνος υπερψύξης των προϊόντων, λόγω της άμεσης επαφής τους με το ψυκτικό στοιχείο, κυρίως αν οι μπαταρίες και τα gel pads τοποθετούνται χαλαρά μέσα στο κουτί.
Υψηλής απόδοσης κουτιά με ενσωματωμένη μπαταρία
Οι διαθέσιμες στην αγορά λύσεις υψηλής απόδοσης βασίζονται σε θερμομονωμένο κουτί κενού, το οποίο διαθέτει ενσωματωμένη μπαταρία υψηλής αποτελεσματικότητας στο καπάκι του. Εκτός από τις συμβατικές επιλογές, αυτό το σύστημα προσφέρει βελτιωμένη ψύξη και αυξημένη αποδοτικότητα, χάρη στα ειδικά αναπτυγμένα υλικά αλλαγής φάσης (Phase Change Materials, PCM), που μπορούν να διατηρούν σταθερή τη θερμοκρασία για έως και 24 ώρες. Με τη χρήση εξαιρετικά αποδοτικών πάνελ κενού (VIPs), ακόμη και σε συνθήκες κατάψυξης απαιτείται μόνο μια μπαταρία ανά κουτί.
Το μοναδικό μειονέκτημα αυτής της λύσης είναι το υψηλότερο κόστος αγοράς και επένδυσης, σε σύγκριση με τις άλλες δύο επιλογές παθητικής ψύξης. Ωστόσο, παρουσιάζει σημαντικά χαμηλότερα λειτουργικά έξοδα, αφού απαιτεί λιγότερα ψυκτικά μέσα και ενέργεια.
Ιδιαίτερα στην αναπτυσσόμενη αγορά των Online Grocery και του Last Mile Pharmacy, οι οικονομίες κλίμακας αποκτούν καθοριστική σημασία. Όποιος καταφέρει να μειώσει σημαντικά τα έξοδα ψύξης ανά παραδοτέα μονάδα μπορεί να αυξήσει το περιθώριο κέρδους του ή να προσφέρει πιο ανταγωνιστικές χρεώσεις παράδοσης.
Ακολουθούν παραδείγματα εφαρμογής των παθητικών συστημάτων υψηλής απόδοσης σε κιβώτια ψύξης με ενσωματωμένη μπαταρία, στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου τροφίμων (Online Grocery) και της παράδοσης φαρμακευτικών προϊόντων στο τελευταίο μίλι (Last Mile Pharmacy), χρησιμοποιώντας τα προϊόντα της va-Q-tec.
Παράδειγμα Χρήσης στο Online Grocery: Albert Heijn
Ένα εξαιρετικό παράδειγμα εφαρμογής παθητικών λύσεων υψηλής απόδοσης στον τομέα της διανομής αποδεικνύεται στην Ολλανδία. Εκεί, η αλυσίδα σούπερ μάρκετ Albert Heijn, που ανήκει στον όμιλο Ahold Delhaize και αποτελεί τη μητρική εταιρεία της AB Βασιλόπουλος, χρησιμοποιεί θερμομονωμένα, επαναχρησιμοποιήσιμα κουτιά κενού της γερμανικής Va-Q-Tec για τις παραδόσεις κατ’ οίκον.
Αντί για οχήματα με ενεργητικό σύστημα ψύξης ή ξηρό πάγο, αξιοποιούνται παθητικά κουτιά με ειδικά υλικά αλλαγής φάσης (PCM), γεγονός που καθιστά τις παραδόσεις πιο φιλικές προς το περιβάλλον και πιο οικονομικές. Περίπου 100.000 τέτοια κουτιά διατηρούν σταθερή την επιθυμητή θερμοκρασία για ώρες, χωρίς να χρειάζονται εξωτερική πηγή ενέργειας. Το αποτέλεσμα είναι ετήσια εξοικονόμηση περίπου 9.000 τόνων διοξειδίου του άνθρακα (CO2), αποφυγή απορριμμάτων συσκευασίας και αυξημένη ασφάλεια κατά τον χειρισμό και τη φόρτωση. Το συγκεκριμένο μοντέλο επιτρέπει, επιπλέον, γρήγορη κλιμάκωση και επαναχρησιμοποίηση των μεταφορικών δοχείων, συμβάλλοντας στα σχέδια βιωσιμότητας της Albert Heijn.
Παράδειγμα Χρήσης Last Mile Pharmacy: Kohlpharma
Αντίστοιχα, στον χώρο του Last Mile Pharmacy, έχουμε ως παράδειγμα τη γερμανική Koplpharma, η οποία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς πατενταρισμένων και συνταγογραφούμενων φαρμάκων στην Ευρώπη, διατηρώντας ηγετική θέση στην αγορά της Γερμανίας.
Από το 2019, η εταιρεία χρησιμοποιεί 800 καινοτόμα κουτιά va-Q-Med για τη μεταφορά θερμο-ευαίσθητων φαρμάκων σε ψυγεία, για την παράδοση στα φαρμακεία όσο και σε φαρμακευτικούς χονδρέμπορους. Μέσω αυτών των θερμομονωμένων κιβωτίων, η εταιρεία μπορεί να πραγματοποιεί βιώσιμες μεταφορές, εξοικονομώντας πόρους και διασφαλίζοντας αξιόπιστα την αδιάσπαστη διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας.
Η va-Q-tec έρχεται στην Ελλάδα
Με μεγάλη χαρά ανακοινώνουμε ότι, για πρώτη φορά στην ελληνική αγορά, η va-Q-tec θα παρουσιάσει τα πρωτοποριακά προϊόντα της σε επιχειρήσεις και οργανισμούς. Οι πρώτες προσωπικές συναντήσεις θα πραγματοποιηθούν από τις 23 έως τις 26 Σεπτεμβρίου και αφορούν τον κλάδο του Last Mile Pharmacy, ανοίγοντας τον δρόμο για καινοτόμες λύσεις στον χώρο της διανομής φαρμακευτικών προϊόντων στο τελευταίο μίλι.
Παράλληλα, για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα του Online Grocery, ζαχαροπλαστεία, φούρνους, Catering και άλλους συναφείς τομείς, οι συναντήσεις διά ζώσης προβλέπεται να πραγματοποιηθούν το τελευταίο τρίμηνο του 2025 ή στις αρχές του 2026.
Για περαιτέρω πληροφορίες, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας, εδώ.
Σχετικά άρθρα:
